Αρχείο για Δεκέμβριος, 2013

Image

Με αφορμή ένα οικογενειακό κειμήλιο του1884,  που έφερε ο παππούς μου Σάββας Ιωσηφίδης από την Μικρά Ασία, παραθέτω το σημείωμα αυτό σχετικά με τα καραμανλήδικα. Στο μουσείο της Φιλιώς Χαϊδεμένου στη Νέα Φιλαδέλφεια υπάρχει μια μικρή συλλογή από βιβλία γραμμένα με αυτή την γραφή

Τα τουρκικά «καραμανλί» ήταν μια διάλεκτος της τουρκικής γλώσσας και ιστορικά μιλιούνταν από τους Καραμανλήδες. Για τη γραφή τους  χρησιμοποιούταν το ελληνικό αλφάβητο αντί για την επίσημη οθωμανική τουρκική γραφή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Εργασίες  που είχαν δημοσιευθεί στην οθωμανική τουρκική γλώσσα  και χρησιμοποιούσαν την ελληνική γραφή καλούνταν Καραμανλήδικα και η γραφή τους καραμανλήδεια γραφή. Αυτό αποκαλύπτει μια άλλη διαπολιτισμική πτυχή για τις δύο αυτές γλώσσες, τα ελληνικά και τα τουρκικά

Παρά το γεγονός ότι η επίσημη γλώσσα της κυβέρνησης ήταν η οθωμανική τουρκική γραμμένη στην αραβική γραφή, η Ανατολική Ορθόδοξη Χριστιανική Κοινότητα δημοσίευσε πολλές εργασίες και θρησκευτικά κείμενα στα Καραμανλήδικα. Στις μέρες μας, δεν υπάρχουν ούτε οι άνθρωποι Καραμανλήδες ούτε η γλώσσα τους. Μόνο το επίθετο Καραμανλής υπάρχει για να θυμίζει την ύπαρξή τους. Τα μόνα στοιχεία του παρελθόντος για την ιστορία τους είναι τα έργα που δημοσιεύτηκαν.

Image

Περιοχή Καραμαν στην Καππαδοκία

 Η ακαδημαϊκή κοινότητα έχει διαφωνίες σχετικά με την προέλευση των Καραμανλήδων και αυτό οδήγησε στο σχηματισμό των δύο μεγάλων θεωριών. Σύμφωνα με την πρώτη θεωρία, οι Καραμανλήδες είναι οι απευθείας απόγονοι των βυζαντινών ελληνόφωνων. Παρά το γλωσσικό εκτουρκισμό τους, διατήρησαν την ελληνική ορθόδοξη πίστη τους. Αυτή η θεωρία είναι η πιο πιθανή αφού  γλωσσολόγοι του  19ου αιώνα  ήταν σε θέση να ταξιδέψουν σε περιοχές της Καππαδοκίας και να τεκμηριώσουν τις λίγες ελληνικές λέξεις που είχαν απομείνει και  μπορούσαν να θυμηθούν  ως επί το πλείστον ηλικιωμένοι κάτοικοι. Επομένως καταγράφηκε  και η διαδικασία του εκτουρκισμού των Καραμανλήδων. Η δεύτερη θεωρία υποστηρίζει  ότι οι Καραμανλήδες προέρχονται από εκχριστιανισμένους  Τούρκους στρατιώτες που εγκατέστησαν οι βυζαντινοί  αυτοκράτορες στη Μικρά Ασία. Ωστόσο, στην εποχή των εθνικισμών του 19ου αιώνα, οι περισσότεροι Καραμανλήδες ταυτίστηκαν με ένα αίσθημα  ελληνικότητας διακριτό  από  τους άλλους τουρκόφωνους γείτονές  τους, γεγονός που οφείλεται κατά το πλείστον στο ότι ήταν χριστιανοί ορθόδοξοι.

 Image

Πολλοί Καραμανλήδες αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις εστίες τους κατά τη διάρκεια της ανταλλαγής  πληθυσμών του 1923 ανάμεσα στην Ελλάδα και την Τουρκία. Οι πρώτες εκτιμήσεις τοποθετούσαν τον αριθμό των Ορθοδόξων Χριστιανών που είχαν εκδιωχθεί από την κεντρική και νότια Ανατολία σε περίπου 100.000. Ωστόσο, οι Καραμανλήδες αριθμούσαν περίπου 400.000  κατά τη στιγμή της ανταλλαγής.
ImageImageImage

Πηγές: http://www.kms.org.gr,

www.glossesweb.com/,

Advertisements

«Πίσω από το αισθητώς ωραίο υποκρύπτεται το λογικώς ωραίο», έλεγε ο αρχιτέκτονας του Ερεχθείου, Αλέξανδρος Παπανικολάου.

Image

Έχουν περάσει πάνω από 15 χρόνια από τότε που αυτός ο προικισμένος και πολυβραβευμένος επιστήμονας  έφυγε από κοντά μας,  ήταν Αύγουστος του 1998 σε ηλικία μόλις 49 χρόνων. Τα τοπικά μέσα ποτέ δεν αναφέρθηκαν σε αυτόν  παρά το ότι η σεμνή Νίτσα Παπανικολάου ,πρώην δημοτική σύμβουλος στη Νέα Φιλαδέλφεια, ήταν μητέρα του.

Χρειάστηκαν 15 χρόνια για να εκδοθεί από το Υπουργείο Πολιτισμού το δίτομο έργο του Α.  Παπανικολάου  με  τίτλο «Η αποκατάσταση του Ερεχθείου (1979-1987). Η απόδοση του έργου», το οποίο έρχεται να  ολοκληρώσει την πρώτη αναστηλωτική εργασία στα  μνημεία της Ακρόπολης  στη  σύγχρονη  εποχή, με την επιστημονική επιμέλεια  της αν. καθηγήτριας του Πολυτεχνείου Κρήτης  κυρίας Φανής Μαλλούχου- Tufano  και του ομ. καθηγητή ΕΜΠ  και προέδρου  της Επιτροπής  Συντήρησης Μνημείων Ακροπόλεως κ. Χαράλαμπου Μπούρα .

καρυ

Στον πρώτο  τόμο της  έκδοσης   καταγράφεται η υλοποίηση του έργου  βήμα – βήμα από τον σχεδιασμό του, ην προετοιμασία της επέμβασης, την οργάνωση του εργοταξίου, την αποσυναρμολόγηση του μνημείου, τη συντήρηση και την αποκατάσταση των αρχιτεκτονικών μελών του ως την τελική  ανασύνθεση. Και στον δεύτερο κατατίθενται όλα τα  νέα στοιχεία που προέκυψαν από τις εργασίες, παράλληλα  με  μελέτες άλλων επιστημόνων, σχετικές με ειδικότερα θέματα της αποκατάστασης, την αποτίμηση των  επεμβάσεων καθώς και τα συμπεράσματα της «Διεθνούς Συνάντησης για την Αποκατάσταση του Ερεχθείου» (8-10 Δεκεμβρίου 1977),

Το βιβλίο εκδόθηκε από την Υπηρεσία Συντήρησης Μνημείων Ακρόπολης και την Επιτροπή Συντηρήσεως Μνημείων Ακροπόλεως, με κονδύλια του  Γ΄ Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης αλλά και με  την ευγενική υποστήριξη του Ιδρύματος Ιωάννου Φ. Κωστόπουλου.

βιβλιο

Το Ερέχθειο, κομψό οικοδόμημα με ιδιαίτερο χαρακτήρα και αρχιτεκτονική μορφή, βρίσκεται στη βόρεια πλευρά του βράχου της Ακρόπολης. Οικοδομήθηκε μεταξύ των ετών 421-406 π.Χ., αντικαθιστώντας τον πρωιμότερο ναό, που βρισκόταν λίγο πιο νότια και ήταν αφιερωμένος στην Αθηνά Πολιάδα, το λεγόμενο »Αρχαίο ναό». Ο ναός αναφέρεται ως »Ερέχθειο» μόνο από τον Παυσανία (1.26.5) και η ονομασία αυτή σχετίζεται με το μυθικό βασιλιά των Αθηνών Ερεχθέα, που λατρευόταν αρχικά στη θέση αυτή. Από άλλες πηγές το οικοδόμημα συνήθως αναφέρεται απλώς ως »ναός» ή »αρχαίος ναός». Η ιδιόρρυθμη μορφή του οφείλεται εν μέρει στη διαμόρφωση του εδάφους, που είναι κατά 3 μ. ψηλότερο στο ανατολικό μέρος, αλλά και στις δύο κύριες λατρείες, που έπρεπε να στεγάσει σε δύο διαφορετικούς χώρους. Ο πρώτος ήταν αφιερωμένος στην Αθηνά Πολιάδα και καταλαμβάνει το ανατολικό τμήμα του κτηρίου, ενώ στο δυτικό τμήμα, που βρισκόταν σε χαμηλότερο επίπεδο, λατρευόταν ο Ποσειδώνας-Ερεχθέας και υπήρχαν βωμοί του Ηφαίστου και του Βούτου, αδελφού του Ερεχθέα. Εδώ κατοικούσε, σύμφωνα με το μύθο, και ο οικουρός όφις, το ιερό φίδι της Αθηνάς. Παράλληλα, στον ίδιο χώρο υπήρχαν και ορισμένα ιερά σημεία, που έπρεπε να προστατευθούν από το κτήριο, όπως ο τάφος του Κέκροπα και τα ίχνη που θύμιζαν την έριδα της Αθηνάς και του Ποσειδώνα για την κηδεμονία της πόλης.

Στο Ερέχθειο φυλασσόταν το πανάρχαιο ξύλινο άγαλμα της θεάς Αθηνάς, του οποίου κάθε τέσσερα χρόνια οι Αθηναίοι άλλαζαν το πέπλο στη μεγάλη γιορτή των Παναθηναίων. Θεωρείται μοναδικό δείγμα ναού της αρχαιότητας και κορυφαίο της κλασικής αρχιτεκτονικής. Το ίδιο σημαντικός ήταν και ο γλυπτός του διάκοσμος, με αποκορύφωμα τις Καρυάτιδες.

 Οι πέντε από τις έξι κόρες κόρες, ύψους 2,20 μέτρων -η έκτη εκλάπη από τον Έλγιν ήταν και τα πρώτα γλυπτά που μεταφέρθηκαν στο Μουσείο της Ακρόπολης το 1979 για λόγους προστασίας. Η μεταφορά τους σε ατμόσφαιρα αζώτου, καθ” υπόδειξη του Θ. Σκουλικίδη το φθινόπωρο εκείνου του έτους, υπήρξε η πιο εντυπωσιακή ενέργεια της αποκατάστασης του Ερεχθείου που ξεκινούσε από την Επιτροπή Συντήρησης Μνημείων Ακρόπολης με γενικό διευθυντή τον αρχιτέκτονα Αλέξανδρο Παπανικολάου. Η αποκατάσταση, μια περιπέτεια που υπηρέτησαν με επιστημονική προσήλωση και μέγιστη αγάπη αρχαιολόγοι, αρχιτέκτονες, πολιτικοί μηχανικοί, τεχνίτες και εργάτες, ολοκληρώθηκε το 1987 σε κλίμα γενικού ενθουσιασμού, πολλών επαίνων και διεθνών διακρίσεων.

σχεδιο

Ο Αλέξανδρος  Παπανικολάου για το έργο του στο Ερεχθείο τιμήθηκε με το βραβείο του Ιδρύματος FVS και με το αργυρό μετάλλιο της Europa Nostra. Επίσης, δεκαέξι χρόνια συμμετείχε στην Επιτροπή Συντήρησης του Επικούρειου Απόλλωνα και στην Ομάδα Εργασίας για τα Μνημεία της Επιδαύρου.

Το έργο του «Μαθηματικά – Μουσική – Αρχιτεκτονική στην Αρχαία Ελλάδα», που εξέδωσε το Ταμείο Αρχαιολογικών Πόρων και  περιλαμβάνει 4 μονογραφίες, που αναφέρονται σε τέσσερα κορυφαία μνημεία της κλασικής αρχιτεκτονικής: ο Παρθενώνας, ο ναός του Ηφαίστου στην Αθήνα, ο ναός του Ποσειδώνα στο Σούνιο και ο ναός της Νεμέσεως στο Ραμνούντα. Το πέμπτο κεφάλαιο είναι μια αυτοτελής μελέτη που αναφέρεται στο χαμένο κείμενο του Βιτρούβιου για τις μεθόδους χάραξης των ύπτιων καμπύλων στους αρχαίους καμπύλους ναούς.

«Ο επιστήμονας μένει στη μνήμη από την επιστημονική μαρτυρία και κατάθεση και τα επιστημονικά τεκμήριά του. Ο Αλέκος είναι παρών μέσα από το έργο του Ερεχθείου, τα κείμενα και τα σχέδιά του» επισήμανε η γενική γραμματέας Πολιτισμού του ΥΠΑΙΘΠΑ, Λίνα Μενδώνη σε εκδήλωση που είχε γίνει τον Απρίλιο του 2013.

Το σημείωμά μου αυτό αποτελεί μια ηθική υποχρέωση στη Νίτσα, στη Χαρά και στον Βασίλη .

Πηγές και πληροφορίες: εφημερίδες ΒΗΜΑ, ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ,

http://odysseus.culture.gr/h/2/gh251.jsp?obj_id=973

http://www.ysma.gr/news/paroysiash-toy-ergoy-toy-papanikolaoy-h-apokatasta